Верашчака
481 subscribers
6.33K photos
915 videos
2 files
1.45K links
Беларускамоўны канал пра Беларусь, пра беларусаў і пра нашу людскасць.

Пра палітыку толькі з гумарам і доляй сарказму.

Дасылайце нам свае матэрыялы або цікавасці пра Беларусь сюды
@gusljar_bot
加入频道
#ПобытБеларусі

Рушнік, як і пояс, – гэта сімвал дарогі, шляху.

Таму труну высцілаюць рушніком, на рушніках (паясах) дзе-нідзе спускаюць труну долу, павязваюць іх і на крыжы, а на Лепельшчыне рушнік, што ляжыць на донцы труны, выпускаюць наверх і канец пакідаюць на насыпе. Гэта дарога для душы на наш свет. Пасля 40 дзён яго прыкопваюць, дарога закрываецца…  
#ПобытБеларусі

Рушнікі-набожнікі заўжды багата дэкараваныя, нясуць вялізную сэнсавую нагрузку.

Гэта і ўшанаванне святога месца ў хаце – выявы сусветнага дрэва, і замаўленне-пасланне да Бога на лепшую долю, і пажаданне гэтаму дому быць багатым на дзетак, на ўраджай, быць здаровымі, бо гэта і ёсць сапраўднае шчасце.

Кранае, калі бачыш, як рушніком-набожнікам адзначаны рамкі з фотаздымкамі ўсяго роду. Для беларуса радзіна – таксама святое.
#ПобытБеларусі

Рушнік-абудзеннік выраблялі цэлай вёскай “ад усходу да заходу сонца”.

У поўным маўчанні павінны былі жанчыны сталага веку і дзяўчаты, што яшчэ не замужам, адужаць увесь працэс – ад выпрадання ніткі да вытканага і аздобленага рушніка.

Пасля яго неслі да прошчы, да крыжа, што стаіць на вуліцы ці ля святой крыніцы, ці ахвяравалі ў царкву. І верылі, што хвароба, паморак ці небяспека адступіць.

Апошнія абудзённікі, па расповедах сталых людзей, выраблялі ў вайну. І кажуць дапамагала…
#ПобытБеларусі

Вясельны рушнік кожная дзяўчына старалася вышыць як найпрыгажэй.

Тут можна пабачыць і вянкі, і кароны – сімвал вянчання, і пажаданні на будучыню – моцнай сям’і, дзетак.

Як адзнака асаблівага гонару – павязаны рушнік на свата, бо на вяселлі безумоўна ён галоўны чалавек.

Дзе-нідзе маладым звязваюць рушніком рукі, а падчас вянчання – сцеляць рушнік пад ногі, відаць, каб дарогу сваю разам прайсці.

Пад рушніком з хлебам – сімвалам багацця і дастатку – прапускаюць маладых і гасцей да столу.

Рушнікі на вяселлі раздаюць у якасці дароў, таму павінна мець нявеста ”…сорак саракоў рушнікоў…”
#ПобытБеларусі

Беларускія рушнікі – пераважна льняныя. Таму, відаць, пераймаюць часткова сакральныя якасці гэтай расліны.

У льняное поле не можа зайсці нячысцік, праз льняную кашулю не прабярэцца хвароба ў цела чалавека.

І дагэтуль бабулі раяць унучкам выціраць валасы пасля лазні льняным рушніком, каб яны былі прыгожымі, даўгімі і бліскучымі, як лён.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
#ПобытБеларусі

Традыцыйная культура
Вёска Балата на Кобрыншчые
#ПобытБеларусі

Сёння Праваслаўная царква адзначае двунадзесятае свята – Малую Прачыстую ці Раство Прасвятой Багародзіцы.

Прасвятая Дзева Марыя нарадзілася ў Назарэце ў сям'і праведных Ганны і Іакіма.

Яны да старых гадоў дажылі бяздзетнымі, але не гублялі надзеі, маліліся і абяцалі, што ў выпадку нараджэння дзіцяці прысвецяць яго жыццё служэнню Богу.

Надзеі мужа і жонкі спраўдзіліся: навіну аб тым, што ў іх народзіцца дачка Марыя, будучым бацькам паведаміў архангел Гаўрыіл.
#ПобытБеларусі

Гэты дзень у народзе таксама называлі Спожка, Другі святок ці Багач.

Лічылася, што менавіта зараз пачынаецца наступная пара года. Прымаўлялі: "Прыйшоў Багач – кідай рагач, бяры сявейку, сей памаленьку".

У хатах у гэты дзень накрываюць святочныя сталы. У некаторых мясцінах прынята было забіваць якую-небудзь хатнюю жывёліну для святочных страў, а калі хто-небудзь шкадаваў гэта зрабіць, яго пужалі, што ўсё роўна менавіта па гэтую скаціну прыйдзе воўк.

Таксама працягваюць збіраць цыбулю, вязаць з яе доўгія "косы", а пчаляры прыбіраюць пчол.

Багачом называлі таксама кошык з жытам і свечкаю. Яго на свята насілі ў кожную хату і адрыну. Зерне ў кошык збіралі з першага зажыначнага снапа, свечку рыхтавалі пад спеў дажынкавых мелодый. Згодна павер’ям, багач забяспечваў сям’і дабрабыт і шчасце. Адно з вядучых месц займаў святар у свяце, якое на хрысціянскі манер называлі Святам Свечкі.

Прыняць удзел у зборы жыта на Багач азначала надзею на тое, што наступны ўраджай будзе не горшы
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#ПобытБеларусі

А вы ведалі, што пад дахам з чароту было цяплей зімой і больш прахалодна летам, чым пад шыферам?

А вось паслухайце і будзеце ведаць!

У тыкток @natatnik
#ПобытБеларусі

Народныя традыцыі на Узвіжанне, або Звіжанне, — назва аднаго з восеньскіх свят, якое прыпадае на 27 верасня.
У нашым раёне яго называлі Узвіжкі

🍁У народнай свядомасці гэтае свята ўспрымалася як усеагульны рух, паварот на зіму: «Зямля з лета на зіму зварухнулася», «Узвіжанне восень зіме насустрач нясе», «На Узвіжанне апошні сноп з поля пайшоў, птушкі ў вырай паляцелі» (г.зн. ураджай павінен быць убраны).

🍁 Па этнаграфічных звестках, з успамінаў старых людзей вядома, што напярэдадні гэтага свята ў вёсках будавалі новыя капліцы, на скрыжаванні дарог або каля крыніц ставілі новыя або фарбавалі старыя крыжы. Усё гэта рабілася ў знак удзячнасці за сабраны ўраджай і як абярэг ад зла, хвароб і нястачаў. У гэты дзень у некаторых вёсках наладжвалі хрэсны ход, каб «замкнуць» усіх жыхароў вёскі і іх падворкі на зіму ад мору, вайны і інш.

🍁Паўсюдна ў гэты дзень ішлі ў царкву, каб пацалаваць Жыватворны Крыж, маліцца за хворых, нядужых, бедных. Казалі: «Калі на Узвіжанне з верай памаліцца каля Крыжа, то ён і мёртвага падыме».

🍁Па народных назіраннях, на Узвіжанне «гады» (змеі) «сыходзяць» у невядомыя краіны, якія завуцца Ірыем, Вірыем. Таму існавала забарона хадзіць у лес 27 верасня. Лічылася, што апошні — «узвіжанскі» — укус змяі смяротны для чалавека.

🍁У гэты дзень асабліва ўважліва зачынялі дзверы, вароты, вокны і г.д., каб змеі, якія «пайшлі ў пуць пад зямлю», не трапілі ў хату або хлеў, «на цяпло» (у падпечак, гной ці салому).

🍁Паўсюдна дзень Узвіжання лічылі неспрыяльным для распачынання вялікіх і важных спраў, не гулялі вяселляў: лічылася, што ўсё распачатае ў гэты дзень скончыцца поўнай няўдачай ці не прынясе карысці, таму што «адбываецца барацьба паміж нячыстым і дабром, паўстае адна сіла супраць другой».

🍁Таксама ў гэты дзень не ішлі з просьбай да ўлады, не падпісвалі ніякіх важных папер, не елі капусты (каб увесь год не было пуста), не білі бізуном жывёлу (не будзе весціся), не сварыліся (да разладу ў сям'і), не працавалі на агародзе. У гэты дзень нельга нічога аддаваць з дому, пазычаць што-небудзь.

🍁 У некаторых рэгіёнах на Узвіжанне пачыналі капаць познюю бульбу і збіраць журавіны, а таксама ссякаць капусту. Для адзінокіх, сталых людзей, удоў наладжвалі «помачы». Узвіжанская «капусная талака» — адна з такіх спрадвечных традыцый.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
#ПобытБеларусі

Хто з вас бачыў такую фармоўку?
А ў мяне была бабчына, аддала ў музей!

У тыкток @gollandec23
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#ПобытБеларусі

Каб было....

З праекта "Нататнік"
У тыкток @natatnik
#ПобытБеларусі

Людзі беларускай вёскі: Фотаздымкі розных гадоў у перыяд 1910-1930 гадоў, у асноўным Палессе.

На некаторых здымках побыт як ён ёсць, на іншых абраная нарядная адзенне спецыяльна для кадра.

Эпоха, ад якой не засталося і следу.

Крыніца
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
#ПобытБеларусі

Абрад застрыгу маладых.
Абазначае аб'яднанне двух родаў.

Праект "SYROJ"
У тыкток @tradycyjny_stroj
#ПобытБеларусі

Праваслаўны свет святкуе Пакровы Прасвятой Багародзіцы

Штогод 14 кастрычніка адзначаецца адно з самых шанаваных свят сярод вернікаў – Пакровы Прасвятой Багародзіцы – традыцыйнае свята праваслаўнай царквы. Каталіцкая царква гэты дзень не святкуе.

Паданне пра Пакровы
У дзень Пакроваў прынята ўспамінаць падзею, якая адбылася ў 910 годзе ў Канстанцінопалі. Гісторыя сведчыць, што ў Влахернскім храме з’явілася Божая Маці з амафорам – элементам царкоўнага адзення. Божая Маці накрыла сваім амафорам людзей – у знак заступніцтва і абароны.
Святкаванне гэтага дня бярэ свой пачатак ў Візантыі – яго ўсталяванне адносяць да 1165 года і прыпісваюць князю Багалюбскаму.

Як адзначаюць Пакровы
Галоўнае правіла, якое варта выконваць на Пакровы – паход у царкву на святочнае богаслужэнне. У гэты дзень вернікі моляцца і просяць аб заступніцтве Божую Маці. Лічыцца, што на Пакровы кожная малітва будзе пачута.
#ПобытБеларусі

Маліць Багародзіцу аб нарачоным

Цікава, што святкаванне Пакроваў сумешчана з "пагодным пераходам" – восень знаходзіцца ў самым росквіце і прырода падрыхтоўвае сябе да зімовага сезона.

Дарэчы, гэты дзень штогод супадаў з завяршэннем палявых работ: земляробчыя працы спыняліся, статкі заганяліся ў стойла, а таксама сяляне пачыналі прапальваць хаты.

Некаторыя ж вяскоўцы спраўляліся з гаспадаркай раней, каб зладзіць вяселле.
Згуляць вяселле на Пакровы – шчаслівая прыкмета
Раней лічылася, што самае шчаслівае вяселле – тое, якое гуляецца на Пакровы. А хто з дзяўчат не паспяваў да гэтай даты ўзяцца шлюбам з каханым, не губляў час дарма. У старыя часы дзяўчыны адпраўляліся ў царкву і малілі Багародзіцу паслаць ім нарачонага.

Была і іншая завядзёнка – дзяўчаты выпякалі хлеб і маліліся за сябе. Існавала меркаванне, што калі юная дзяўчына будзе спраўна весці гаспадарку і марыць пра жаніха, то Усявышні абавязкова пашле ёй добрага і працавітага хлопца.

Таксама па старых традыцыях на Пакровы палівалі парог сваёй хаты святой вадой, бо лічылася, што гэта адганяе псуту і ўмацоўвае здароўе дамачадцаў.

А яшчэ праводзілі і абрад "запякання кутоў" у хаце – такім чынам захоўвалася цяпло хатняга ачага.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#КухняБеларусі
#ПобытБеларусі

Клёцкі з душамі

Набліжаюцца Дзяды, таму вам будзе дарэчы паслухаць расказы пра тое, што гатавалі да гэтага дня і як падавалі на стол.

Відэа з архіваў Белтэлерадыёфонда
Forwarded from Верашчака
Верашчака
Польскія макаткі з надпісамі
#ПобытБеларусі
#МоваНашаРодная

Аказваецца слова "макатка" не проста так гучала ў нашай мясцовасці. Гэта зусім не дыялект!

Макатка (makatka) - гэта дэкаратыўная тканіна невялікіх памераў.
Макаткі могуць быць выкананы ў розных тэхніках: вышыванне, вязанне, шыццё з ласкутоў, ткацтва або роспіс па тканіне.

Гісторыя макатак вельмі доўгая. Даволі вядомыя польскія народныя вышытыя макаткі. У Польшчу яны трапілі з Германіі і Галандыі. Дадзены від дэкора вядомы ў розных краінах Еўропы.

Спачатку макаткі ўпрыгожвалі багатыя дамы, а пасля мода на іх распаўсюдзілася і на сялянскія хаты. Залаты век выкарыстання макатак прыходзіцца на 20 - 30-я гады ХХ стагоддзя.

Вышываная макатка з'яўляецца неад'емнай часткай польскага інтэр'ера, асабліва кухні, гэта гонар гаспадыні дома.

Польская макатка ўяўляе сабой пано з сюжэтам на бытавую тэму. Цікавай асаблівасцю з'яўляецца наяўнасць надпісаў: прывітанняў, пажаданняў або своеасаблівага маніфеста, часам з гумарам і напамінаннем аб важнейшых жыццёвых каштоўнасцях: сям'і, каханні, добрых адносінах, маральнай чысціні і веры.

Вельмі натуральна, што ў нашай мясцовасці, якая якраз у 20- 30-я гады знаходзілася пад Польшчай сяляне таксама ўпрыгожвалі свой быт макаткамі.
І, як аказваецуа, імі ж і ўціраліся пры патрэбе.

Магчыма, насавыя макаткі дзяўчаты спецыяльна аздаблялі вышытымі малюнкамі і надпісамі, але пра гэта ўжо мне нічога не вядома....